Reaksyon sa Librong An Satuyang Tataramon, ni Virgilio S. Perdigon, Jr.
|
Kan magpoon an pananakop kan mga Amerikano sa satuyang nasyon, an mga lolo asin lola ta binawalan magpahiling
kan satuyang bandera. Kan an mga Hapon anion digdi, pirit nindang pipaduko an mga Pilipino sa bandera asin
mga soldado ninda. Pinagbawalan kita na maggamit kan mga tanda kan satuyang kultura. Ini makulog na
inagihan ta.
Sa ngunyan, makangalas ta may mga eskwelahan na pipamulta ang mga estudyante kun sinda minataram sa Bikol. Mas makulog ini dahil sadiri tang mga tawo an minabawal man giraray satuya na gamiton an mayaman tang kultura. Ano kaya ta su mga Amerikano, Hapon asin mismong mga kaimanwa ta ginibo o minagibo kaini. Kun kamo minauyon na an siring sarong maraot na pangyayari, tugutan nindo ako na maghapot kun ngata an siring na karatan nangyayari sagkod ngunyan. Baad mangaipo ini ki saro man na libro para masimbag. Alagad, itugot man tabi nindo na isipon ko na tibaad an dahilan sarong kakulangan sa pagpapahalaga sa sadiri tang kultura. Kun siring man nanggad, kaipuhan tang gumibo nin mga paagi para mabago an nangyayari. Sa arog kaining dahilan an libro nira Jason William Lobel asin Padre Wilmer Joseph S. Tria sarong dakulaon na tabang. Sakong sasabihon an sakong paghanga sainda dagos an pasasalamat. An saindang pagsurat kan librong ini matabang magpabonkaras kan isip buda puso kan mga Bikolano nganing tumindog bilang mga tawo na kapantay kan iba pa sa bilog na kinaban. Kapantay ta sinda sa kultura. Halion ta na an kaisipan na may "standard language", na may "superior culture", o na may mga nilalang na mas hababa an kultura kaysa iba. An siring na pag-iisip minaantos sa panrasang pagsikwal, sa apartheid, sa ethnic cleansing, sa Holocaust. Sa globalisasyon, kaipuhan na may ikakakontribo kita sa pangkinaban na pagsarabatan nin mga kultura. Kun ini an dapat, satuyang pagmakulugan an kulturang Bikolnon. Kun an mga Europeo nag-agi sa sarong Intellectual Revolution, kita man gayod. An pagsurat sarong mahalagang porma kaiyan. Kaya sakuyang pipaabot sa duwang nagsurat kan libro an pag-omaw sa ngaran kan Aquinas University. Susog sa samuyang panunumpa "An Buhay nin Katotohanan asin Pagkamoot bilang Pasasalamat," kami minasadol sa gabos na ibalangibog an katotohanan kan pagkakaparantay nin mga kultura, iwaras an pagkamoot sa taramon na Bikolnon asin pasalamatan an mga nagpapauswag kan satuyang kaisipan bilang parehong mga aki nin saro sanang Kaglalang. Dios Mabalos tabi saindo gabos! |